Wiel-błąd - odpowiedzi

Oj, musieliście troszkę poczekać na rozwiązanie zagadki, za co Was bardzo przepraszam!!!

Zatem, nie przedłużając, podaję prawidłowe odpowiedzi:

1. Petroniusz obudził się zaledwie koło południa i, jak zwykle, zmęczony bardzo.
2. Spocznij, że tak powiem, i posłuchaj rady starszego brata.
3. Rozumiem twoje intencje, ale prawdę powiedziawszy, to ty popełniłeś błąd.
4. Szkoły podstawowe, gimnazja, licea, szkoły zawodowe, krótko mówiąc, całe szkolnictwo wymaga dofinansowania.
5. I oto nagle pojawiła się dziewczyna, rzekłbyś, bogini w ludzkiej skórze.
6. Szczęścia szuka się na jawie, znajduje się na ogół we śnie, i to raczej rzadko. 

A teraz troszkę wyjaśnień, dlaczego tak ma być, a nie inaczej.

Przecinki oddzielające wtrącenie

Przecinkami oddzielamy wszelkie wtrącenia przerywające tok zdania. Schemat:

pierwsza część zdania, wtrącenie, druga część zdania

Przecinki oddzielające wtrącone wyrażenia, które przerywają tok zdania mamy w naszym zdaniu pierwszym, czyli:
- Petroniusz obudził się zaledwie koło południa i, jak zwykle, zmęczony bardzo. 
Inne przykłady:
- Dostałem na mikołajki, to nie żart, nowy komputer z drukarką laserową.
- Nie wiem, holender, jak rozwiązać ten problem.
Wtrącenia wydzielamy przecinkami nawet wtedy, gdy występuje po nich spójnik z grup i, lub, ani, np. 
- Spocznij, że tak powiem, i posłuchaj rady starszego brata.


Przecinki oddzielające zapowiedź uściślenia wypowiedzi

Przecinkami oddzielamy stojące poza zdaniem wyrazy i wyrażenia, które zapowiadają uściślenia wypowiedzi. Schemat:

pierwszy człon wypowiedzi, zapowiedź uściślenia, drugi człon wypowiedzi

Charakterystyczne zapowiedzi uściślenia:
- krótko mówiąc, ściśle mówiąc, jednym słowem, mówiąc inaczej, inaczej, innymi słowy, słowem.

Przykłady:
- Szkoły podstawowe, gimnazja, licea, szkoły zawodowe, krótko mówiąc, całe szkolnictwo wymaga dofinansowania.
- Poproszę kawę bardzo mocną i bez cukru, jednym słowem, szatana.
- Pozdrów ode mnie Olę, Grzesia, Kubę, Monikę, słowem, całą naszą paczkę.


Przecinki oddzielające wtrąconą uwagę

Przecinkami oddzielamy wtrąconą uwagę wskazującą na stosunek piszącego do własnego tekstu. Schemat:

pierwsza część wypowiedzenia, wtrącona uwaga, druga część wypowiedzenia

Charakterystyczne wtrącone uwagi:
- prawdę mówiąc, prawdę powiedziawszy, powiedzmy, przypuśćmy, załóżmy, dajmy na to, rzekłbyś, jeśli się nie mylę, o ile mnie pamięć nie zawodzi, że tak powiem, że się tak wyrażę. 

Przykłady:
- I oto nagle pojawiła się dziewczyna, rzekłbyś, bogini w ludzkiej postaci.
- Powinieneś, prawdę mówiąc, pierwszy ją przeprosić.
- To wszystko, że tak powiem, mnie guzik obchodzi.

Jeśli wtrącona uwaga wystąpi tuż po spójniku, przed którym stawiamy przecinek, to obowiązuje zasada przesunięcia przecinka w lewo, np. 
- Rozumiem twoje intencje, ale prawdę powiedziawszy, to ty popełniłeś błąd (a nie: Rozumiem twoje intencje, ale, prawdę powiedziawszy, to ty popełniłeś błąd).
 

Przecinek przed dopowiedzeniem lub uzupełnieniem

 Przecinkiem oddzielamy zdanie od jego dopowiedzenia, uzupełnienia, sprostowania itp. Schemat:

zdanie podstawowe, dopowiedzenie

Charakterystyczne zapowiedzi dopowiedzenia:
- a nawet, a ponadto, albo nawet, albo lepiej, albo raczej, czy raczej, ani nawet, ani też, i to, ewentualnie, nawet, oczywiście, prawdopodobnie, przynajmniej, raczej, rzecz jasna, tym bardziej, w dodatku, zwłaszcza.

Przykłady:
- Szczęścia szuka się na jawie, znajduje się na ogół we śnie, i to raczej rzadko.
- Marek pracuje i jednocześnie studiuje, oczywiście zaocznie.
- Nie chcę podróżować autostopem, tym bardziej sama.


Przykłady i wyjaśnienia pochodzą z książki pt. "Interpunkcja, czyli przestankowanie, co w głowie zostanie" A. J. Częścikowie.



Zadanie było, przyznaję, bardzo trudne. Nikomu nie udało się prawidłowo wstawić przecinków we wszystkich sześciu zdaniach. Ani w pięciu, ani też w czterech :) Za to wielu osobom udało się to w trzech zdaniach. Są to:

Kasia J.

Natula

Paulina

Magda K-ska

la_pinguin

Sylwuch

Kinga

Scarlett

bezrobotna.pl
 

Gratuluję! :) 

Rozliczenie z wiel-błądem :)

Spieszę do Was z wiel-błądowymi odpowiedziami, na które musieliście chwilę dłużej poczekać, za co Was bardzo przepraszam. Przypomnę jeszcze tylko Wasze zadanie, które mieliście rozwiązać.

Wybierz poprawną formę:

1. Sześciu milionom jedenastu tysiącom narodzin towarzyszył lekarz położnik, czy: Sześć milionów jedenastu tysiącom narodzin towarzyszył lekarz położnik.
2. Ten projekt badawczy zostanie zrealizowany w dwutysięcznym pierwszym roku, czy: Ten projekt badawczy zostanie zrealizowany w dwa tysiące pierwszym roku.
3. Wręczono dyplomy tysiącowi laureatów, czy: Wręczono dyplomy tysiącowi laureatom, czy: Wręczono dyplomy tysiącu laureatom.
4. Proszę wpisać słowami liczbę 21 do zdania: "Najlepiej grało mu się... kartami". 

Prawidłowe odpowiedzi:

1.  Sześciu milionom jedenastu tysiącom narodzin towarzyszył lekarz położnik.
2.  Ten projekt badawczy zostanie zrealizowany w dwa tysiące pierwszym roku.
3.  Wręczono dyplomy tysiącowi laureatów.
4.  Najlepiej grało mu się dwudziestoma jeden kartami.

Liczebniki chyba Was wystraszyły, bo z zadaniem zmierzyły się tylko cztery osoby :) czyli Magda K-ska, bezrobotna.pl, edika, Agata P, którym należą się wielkie brawa! :) Szczególne wyróżnienie należy się... całej waszej czwórce, ponieważ wszystkie miałyście po trzy prawidłowe odpowiedzi!!!

Błędy pojawiły się w tylko w punkcie trzecim, więc oddam teraz głos "Małemu słownikowi wyrazów kłopotliwych", z którego zaczerpnęłam przykład:

"(...) Niezależnie od swojej funkcji wyrazy tysiąc, milion i miliard łączą się z rzeczownikiem w dopełniaczu, a nie w tym przypadku, w którym same występują, np. Wręczono dyplomy tysiącowi laureatów, nie !tysiącowi laureatom. Jeszcze gorzej brzmi !tysiącu laureatom - z błędną formą celownika !tysiącu, będącą wynikiem analogii do innych liczebników i zaimków liczebnych, np. pięciu, stu, wielu laureatom" (s. 300, hasło: tysiąc, milion, miliard).

Ten punkt był, przyznaję, bardzo trudny i ręka do góry - kto z Was się nie dziwi, że właśnie taka forma jest prawidłowa :)  

Zagadka interpunkcyjna - odpowiedzi

Na ostatnią zagadkę chciałam Wam dać troszkę więcej czasu, ale... nie aż tyle. Przepraszam, że musieliście czekać. Czy przejdzie usprawiedliwienie, że mam dziecko chore? ;) Cóż, rzeczywiście tak jest. Zamiast się porządnie wychorować i w końcu wyzdrowieć, mój syn postanowił przechodzić chorobę etapami... Co poczuje się trochę lepiej, za chwilę znowu coś się dzieje. 

 

No dobrze, nie o chorowaniu ma być ten post, tylko o prawidłowych odpowiedziach. 

Oto one:

1. Powiedział mi, że musi odpocząć, że w takim razie wyjeżdża i że wróci przed upływem tygodnia.
2. Jutro, pod warunkiem że będzie ciepło, pójdziemy na długi spacer.
3. Wczasowicze, obudziwszy się po długiej podróży, udali się na zabiegi odnowy biologicznej.
4. Każdy musi określić, czy decyduje się na czytanie książki, dając przykład innym, czy woli obejrzeć adaptację filmową.
5. Mówiła i za dużo, i za głośno, i niepotrzebnie.

Zdanie 1

Większość z Was z pierwszym zdaniem poradziła sobie świetnie :) Tak w skrócie - chodzi tu o zbieg spójników (lub spójnika i zaimka) między jednakowymi zdaniami podrzędnymi, wprowadzanymi przez powtarzające się spójniki lub zaimki, np.:

1. Wiem, jak wygląda i jak funkcjonuje. 
2. Spotkałem znajomego, który jest wziętym chirurgiem i który sam musiał się poddać kilku operacjom.
3. Trzeba sprawdzić, czy nasze bilety są ważne i czy są ważne na tę trasę.
   

Zdanie 2

Przecinek stawiamy między zdaniem nadrzędnym a zdaniem podrzędnym, które łączy rozbudowany wskaźnik zespolenia (w naszym przypadku jest to "pod warunkiem że"). 

Czyli: 

Jutro pójdziemy na długi spacer - zdanie nadrzędne.

pod warunkiem że będzie ciepło - zdanie podrzędne.

"pod warunkiem że" - rozbudowany wskaźnik zespolenia.

1. Zięć, jako że znał się na komputerach, namówił go na kupno.
2. W ciągu roku, podczas kiedy ona się tylko bawiła, mąż musiał ciężko pracować.
3. Teraz, właśnie gdy mam trochę czasu, nie otrzymuję zamówienia.

To zdanie sprawiło więcej problemu. Dobrze wskazały przecinki tylko trzy osoby. Większość wstawiła przecinek przed "że". Wyrażenie "pod warunkiem, że" stosujemy tylko w przypadku, gdy towarzyszą mu wyrazy bliżej je opisujące, typu: akurat, dopiero, głównie, tylko itp.

Przykład: Reklamacje będą uwzględniane tylko pod warunkiem, że klient przedstawi paragon.

Zdanie 3 i 4
To był sprawdzian na to, czy pamiętacie coś z reguły z poprzedniej zagadki interpunkcyjnej :) Chodzi oczywiście o imiesłowowy równoważnik zdania. Jeśli ktoś nie pamięta, może zajrzeć tutaj - klik. Parę osób wyróżniło się tu, wstawiając dobrze przecinki w obu zdaniach :)  

Zdanie 5

Przecinek stawiamy przed każdym spójnikiem (nawet przed i, lub, ani), gdy się powtarza przy wyliczeniu.

1. Kup chleb i bułki, i jabłka, i gruszki.
2. Nie chcę ani ciasta, ani lodów, ani owoców, ani żadnych słodyczy!
3. Na deser możemy wybrać sobie ciasto lub lody, lub owoce, lub słodycze.

Szczerze mówiąc, myślałam, że to zdanie sprawi Wam więcej kłopotów, ale się myliłam :) Brawo!

Na koniec wyróżnienia :)

Magda K-ska, barwinka, bezrobotna.pl, la_pinguin - te osoby udzieliły po trzy poprawne odpowiedzi. Ja i wiel-błąd serdecznie gratulujemy :)

Wiel-błąd upolowany i... znów się chwalę :)

Ogłaszam, że polowanie na wiel-błąda zostało zakończone!

Tym razem nie sprawił Wam zbyt wiele problemu. Dość szybko odkryliście, że we wszystkich zdaniach chodziło o pleonazmy. Gratuluję!!! :)

Na początek definicja zagadnienia:

PLEONAZM, TAUTOLOGIA - obydwa terminy nazywają konstrukcję, której składniki powtarzają tę samą treść, np.
- "wrócić z powrotem",
- "kontynuować nadal",
- "polegać na sobie wzajemnie",
- "poprawić się na lepsze",
- "potencjalne możliwości", 
- "cofnąć się do tyłu",
- "przychylna akceptacja" itp.
Źródłem niepożądanych powtórzeń jest nieuwaga lub niezrozumienie znaczenia wyrazu. O nieuwadze można mówić w zdaniu: "(!) Studenci znów przystąpili do dalszej nauki", o niezrozumieniu znaczenia obcego rzeczownika w zdaniu: "(!) Sprawa spotkała się z przychylną aprobatą władz".


Już wiemy, gdzie w naszych przykładach ukryły się wiel-blądy, ale pozwólcie, że jeszcze raz przypomnę zdania i podkreślę wadliwe konstrukcje.

1. Rekreacyjne walory akwenów wodnych, zwłaszcza odpowiednio urządzonych, nie wymagają specjalnej reklamy.
2. Na stadionie był już pełny komplet widzów.
3. Nasz naród musi odzyskać z powrotem wolność!
4. Są tacy, którzy po pierwszej szychcie pakują manatki i wracają z powrotem na wieś. 

Niewielki problem sprawiło Wam pierwsze zdanie, dlatego chcę, żebyście mu się przyjrzeli bliżej:

"Akwen pochodzi od łacińskiego aqua 'woda', a urobiony został na wzór rzeczownika teren. To tłumaczy, na czym polega błąd w zdaniu: "Rekreacyjne walory akwenów wodnych, zwłaszcza odpowiednio urządzonych, nie wymagają specjalnej reklamy". Należało wykreślić słowo "wodnych" albo zastąpić akweny przez zbiorniki. Można było też pisać o rekreacyjnych walorach rzek i jezior - byłoby prościej i naturalniej".

Opracowując ten temat, korzystałam z dwóch żródeł:

- "Wielki słownik poprawnej polszczyzny PWN" pod red. A. Markowskiego, Warszawa 2006,

- "Mały słownik wyrazów kłopotliwych" M. Bańko, Warszawa 2003.

Postanowiłam, że posłucham teraz Waszych propozycji dotyczących następnej zagadki. Czy ma to być znów interpunkcja, a może macie problem z odmianą liczebników? Albo znów mam zrobić zagadkę z trzema możliwościami do wyboru, jak za pierwszym razem? :)

Na koniec jeszcze Wam się czymś pochwalę :) Otóż dziś moja recenzja "Africanusa" S. Posteguillo uzyskała pierwsze miejsce w konkursie na recenzję tygodnia organizowanym przez portal "nakanapie.pl" (link). Chyba nie muszę pisać, jak bardzo się z tego cieszę :)

Interpunkcyjne zawirowania - odpowiedzi!

Oj, widzę, że mój interpunkcyjny wiel-błąd sprawił Wam nie lada problem. Oj, ty niedobry! :)

Kochani, przyznaję, że zadanie było trudne, i być może zaskoczę Was bardzo, ale nikt nie podał czterech prawidłowych odpowiedzi. Przyznaję się bez bicia, że z premedytacją podrzuciłam Wam jedno wyjątkowo podchwytliwe zdanie (teraz możecie mnie bić :)). Które to było? Zaraz wszystko wyjaśnię.

Zacznę po kolei.

Zdanie 1

Prawidłowa odpowiedź: Film, podczas którego zasnąłeś, dostał aż dwa Oskary.

Pamiętacie może ze szkoły pojęcia takie, jak: zdanie podrzędne i nadrzędne? W naszym przykładzie należało wstawić dwa przecinki, ponieważ fragment "podczas którego zasnąłeś" to zdanie podrzędne wplecione w zdanie nadrzędne "Film dostał dwa Oskary".

Reguła: Przecinkami oddzielamy zdanie podrzędne, które zostało wplecione w zdanie nadrzędne.

Charakterystyczne wyrażenia rozpoczynające zdania podrzędne to: który (z którym, w którym, przy którym, dzięki któremu, dla którego, za którego, u którego), gdy, gdzie, kiedy, mimo że, o ile, ponieważ.

Inne przykłady:

1. Numer telefonu, który mi podaliście, jest już nieaktualny.
2. Przed wojną w tym miejscu, gdzie jest teraz Pałac Kultury i Nauki, stał nasz dom.
3. Babcia, mimo że jest już w podeszłym wieku, nadal co roku wyjeżdża w góry.

Zdanie 2

Prawidłowa odpowiedź: W związku z remontem budynku szkolnego rozpoczęcie zajęć zostało przesunięte o tydzień.

Wiele osób po słowie "szkolnego" wstawia przecinek, którego nie powinno tam być. Dlaczego tak się dzieje? Czytając takie zdanie, właśnie w tym miejscu robimy malutką pauzę, dlatego większość z nas intuicyjnie chce wcisnąć tam przecinek. Nie ma co do tego żadnych gramatycznych podstaw, ponieważ fragment "w związku z remontem budynku" to tylko po prostu rozbudowane wyrażenie przyimkowe stojące na początku zdania.

Reguła: Przecinka nie stawiamy między rozbudowanym wyrażeniem przyimkowym stojącym na początku lub na końcu zdania a resztą zdania.

Charakterystyczne rozbudowane wyrażenia przyimkowe to:

- bez względu na /co/

- pod pozorem /czego/

- pod warunkiem /czego/

- pod wpływem /czego/

- pod względem /czego/

- w odniesieniu do /kogo, czego/

- w stosunku do /kogo, czego/

- w związku z /kim, czym/

- z powodu /kogo, czego/

- z wyjątkiem /kogo, czego/

- za pośrednictwem /kogo, czego/

- ze względu na /kogo, co/

Inne przykłady:

1. Pod wpływem swojej koleżanki zacząłem się uczyć francuskiego.
2. W stosunku do winnych zostaną wyciągnięte konsekwencje.
3. Przyjadę do was bez względu na pogodę.

Jeśli natomiast to rozbudowane wyrażenie przyimkowe pojawi się w środku zdania, na przykład jako wtrącenie, to oddzielamy je przecinkami, np. "Rozpoczęcie zajęć, w związku z remontem budynku szkolnego, zostało przesunięte o tydzień.

Zdanie 3

Prawidłowa odpowiedź: Wolontariusze ochoczo zbierali pieniądze do puszek, chodząc z przystanku na przystanek, i dziękowali za każdy wrzucony grosz.

Tu mamy do czynienia z równoważnikiem zdania opartym na imiesłowie przysłówkowym* (zakończonym na -ąc, -wszy, -łszy), czyli w naszym przypadku jest to: "chodząc z przystanku na przystanek", który oddziela się od reszty zdania np. przecinkami. Zauważyłam, że prawie wszyscy oddzielili ten fragment zdania tylko z jednej strony :) Domyślam się, że podziałała tu niechęć przed stawianiem przecinka przed "i". Nie bójmy się tego! Teraz już wiecie, że są przypadki, gdzie postawienie przecinka przed "i" jest wręcz koniecznością! 

*Imiesłowowy równoważnik zdania jest to imiesłów przysłówkowy (wyrazy zakończone na -ąc, -wszy, -łszy) wraz ze swoimi określeniami.

Reguła: Przecinkiem oddzielamy zdanie nadrzędne od imiesłowowego równoważnika zdania.

Inne przykłady:

1. W centrum miasta pojawił się klaun, budząc powszechne zdziwienie.
   
2. Płacząc, mówił, co mu się stało.
   
3. Odpocząwszy, zabrał się ochoczo do pracy.
4. Każdy musi określić, czy decyduje się na czytanie książki, dając przykład innym, czy woli obejrzeć adaptację filmową.

Wiem, że to jest dość trudne zagadnienie, ale mam nadzieję, że co nieco zrozumieliście z tego, co tu napisałam :)

Zdanie 4

Prawidłowa odpowiedź: Chciałabym pod choinkę wózek dla lalek, i chomika.

Zaskoczeni? :)

To było właśnie to podchwytliwe zdanie. Czy ktoś zauważył tu pewną dwuznaczność? Bez przecinka wychodzi na to, że wózek, który chcę dostać pod choinkę, ma być zarówno dla lalek, jak i chomika! Popatrzcie jeszcze raz: "Chciałabym pod choinkę wózek dla lalek i chomika".

Reguła: Przecinek można postawić w celu uniknięcia dwuznaczności lub błędnego odczytania tekstu.

A ja Wam powiem, że moja rada jest taka: lepiej w takich przypadkach po prostu przekonstruować zdanie niż bawić się w dwuznaczności :)

Inne przykłady:

1. Nowo otwarta myjnia zatrudni pracowników do mycia samochodów, oraz dozorców. (Porównaj: Nowo otwarta myjnia zatrudni pracowników do mycia samochodów oraz dozorców.
   

Trudne było, prawda? Mam nadzieję, że przydadzą Wam się do czegoś te moje wywody :)

A teraz wyróżnienie dla Kasi J. i natanny, które były najbliżej ideału, podając po trzy prawidłowe odpowiedzi :)

Pisząc tego posta, opierałam się na dwóch źródłach:

- "Słownik interpunkcyjny" E. Polański, M. Szopa;

- "Interpunkcja, czyli przestankowanie, co w głowie zostanie" A. i J. Częścikowie. 

Wiel-błąd zdemaskowany!

Miało być pod komentarzami, ale uznałam, że będzie lepiej napisać po prostu nowego posta.

Mój wiel-błąd jak się okazało sprawił niektórym trochę kłopotu :) Cieszę się, że jednak spróbowaliście. To żadna ujma czegoś nie wiedzieć. 

Spójrzcie, co na ten temat pisze Mirosław Bańko w "Małym słowniku wyrazów kłopotliwych" (PWN):

"Wydawnictwa poprawnościowe zalecają, by mówić np.: Nazwy mieszkańców miast piszemy małą literą lub od małej litery, nie ! z małej litery; podobnie: Nazwy planet zaczynają się wielką (dużą) literą lub od wielkiej (dużej) litery, nie ! z wielkiej (dużej) litery. Krytykowane konstrukcje pochodzą z języka rosyjskiego, ale we współczesnej polszczyźnie są bardzo częste. Nie tak częste, co prawda, jak konstrukcje bezprzyimkowe, ale dużo częstsze od konstrukcji z przyimkiem od.

Rusycyzmem bardziej rażącym jest konstrukcja ! z nowego wiersza np. Następne zdanie rozpoczyna się z nowego wiersza. Po polsku mówimy od nowego wiersza." (str. 145-146).

Po przeczytaniu tej wypowiedzi już wiecie, że w zagadce to odpowiedzi nr 1 i 3 były prawidłowe. Kilku osobom udało się wskazać obie poprawne odpowiedzi. Gratuluję! :) Na tę chwilę wersja "z małej litery" choć jest bardzo popularna, to jednak jeszcze nie do końca zaakceptowana przez językoznawców i wydawnictwa poprawnościowe.

Mam nadzieję, że zabawa była dla Was połączeniem przyjemnego z pożytecznym :) Macie ochotę na więcej?